OCENA MORALNA: to wyrażenie aprobaty lub dezaprobaty, pochwały lub nagany dla określonych zachowań moralnych:
1. szanowanie czyjegoś wyboru jest dobrem
2. dbałość o własne życie jest godne pochwały
3. mądre postępowanie jest piękne
NORMA MORALNA: wypowiedź powinnościowa, kodyfikująca typy zachowań w postaci nakazów, zakazów i zaleceń. Zakazy i nakazy mają charakter kategoryczny; zalecenia - hipotetyczny, spełniany pod pewnym warunkami.
ZAKAZ: nie zabijaj, nie kłam, nie kradnij
NAKAZ: dbaj o dobro chorego, szanuj ojca i matkę
ZALECENIE: powinieneś zachować tajemnicę, winnaś dbać o męża
(różnica intuicyjna między nakazem a zaleceniem: art64 W czasie wykonywania swej pracy
lekarz musi zachować trzeźwość a lekarz powinien zachować trzeźwość)
SANKCJA: kara, jaką obarczone jest zachowanie moralne naruszające normę, nie musi być to sankcja karna (piękne jest życie-film)
DYLEMAT: pojawia się wtedy, gdy określone zachowanie ujawnia sprzeczność norm je regulujących, budzi sprzeczne oceny moralne.
Rozstrzyganie dylematu moralnego
Wybrana norma musi:
1. być wsparta lepszymi racjami
2. moralny cel postępowania zgodnie z tą normą musi mieć szansę realizacji
3. pogwałcenie tej normy musi mieć skutki łagodniejsze niż jej zachowanie (wyższość normy)
Ta norma jest słuszna, która jest prawdziwa.
Jakie są warunki prawdziwości norm?
Zdanie wyrażające pogląd etyczny nazywamy
twierdzeniem etycznymTwierdzenie etyczne, zwane dalej zasadą, zawiera tzw. predykaty etyczne (np. jest chwalebne, wymagane, pożądane jest obowiązkiem moralnym)
Jest ono prawdziwe wtedy tylko, gdy:
1. jest niesprzeczne
2. jest ogólne
1. Kiedy formułujemy nasze poglądy etyczne, dbamy o ich niesprzeczność, a jeśli ktoś dowiedzie nam jej, czujemy dyskomfort i staramy się tak je zmienić, aby argument sprzeczności odrzucić, bowiem
póki zasady etyczne kogoś są sprzeczne, nie ma ona żadnej zasady.
a.
muszą być niesprzeczne wewnętrznie (jest moralnym obowiązkiem lekarza ratować życie człowieka w chwili, gdy nikt już nie będzie mógł mu pomóc)
b.
muszą być niesprzeczne zewnętrznie, tzn. nie kolidujące z innymi akceptowanymi zasadami (obowiązkiem lekarza jest chronić zdrowie każdego człowieka; lekarz może leczyć tylko tych pacjentów, którzy figurują w jego lekarskiej kartotece)
Bywają sytuacje konfliktu zasad, np. wspomniana wcześniej o zachowaniu tajemnicy i odstąpieniu od zachowania tajemnicy; sprzeczność usuwamy przez dołączenie wskazówek, co do pierwszeństwa zasad: odstąpienie dla ratowania czyjegoś życia ma pierwszeństwo przed zachowaniem tajemnicy lekarskiej.
2. Kiedy formułujemy zasady etyczne muszą one być ogólne, tzn. posiadać dwie właściwości:
a.
musi być uniwersalne, tj. głosić coś
o każdym przypadku pewnego rodzaju lub o każdym człowieku;
b.
zasada nie odwołuje się do żadnych indywiduów, dotyczy wyłącznie własności:
(każdy kto jest synem Królowej Elżbiety, winien mieć ochronę policji każdy sukcesor tronu winien mieć ochronę policji)
zdania jednostkowe mogą być prawdziwe, jeśli są oparte o prawdziwą zasadę etyczną
pani K. jest chora - obowiązkiem lekarza jest ją leczyć —
jeśli człowiek jest chory - obowiązkiem lekarza jest go leczyć.
pani K. jest człowiekiem fałsz pani K. nie jest człowiekiem - nie jest obowiązkiem....
